Na czym polega badanie powietrza z wentylacji?

Masz wrażenie, że w domu jest duszno, mimo że wentylacja działa? Albo czujesz przeciągi i płacisz za ogrzewanie więcej, niż powinieneś? Badanie powietrza z wentylacji to prosty sposób, żeby sprawdzić, czy system naprawdę robi to, do czego został zaprojektowany. Poniżej wyjaśniamy, jak wygląda taki pomiar krok po kroku i kiedy warto go zlecić.

Na czym polega badanie wentylacji?

Badanie wentylacji polega na zmierzeniu rzeczywistych parametrów pracy systemu i porównaniu ich z wartościami projektowymi lub normowymi. W praktyce oznacza to kilka działań prowadzonych jednocześnie lub kolejno.

Podstawowym elementem jest pomiar przepływu powietrza, czyli ustalenie, ile metrów sześciennych powietrza faktycznie przepływa przez kanały i kratki w ciągu godziny. Technik używa do tego anemometru (miernika prędkości przepływu) lub balometru, czyli urządzenia zakładanego bezpośrednio na kratkę wentylacyjną, które podaje wynik w m³/h.

Oprócz tego sprawdza się:

• ciśnienie w instalacji: zbyt wysokie lub zbyt niskie blokuje prawidłową cyrkulację powietrza,
• szczelność kanałów: nieszczelne przewody tracą część powietrza zanim dotrze ono do pomieszczeń,
• stan filtrów i wymiennika ciepła: w systemach z rekuperacją zapchany filtr potrafi obniżyć wydajność o kilkadziesiąt procent,
• jakość powietrza: w rozbudowanych audytach mierzy się też stężenie CO₂, wilgotność i temperaturę nawiewanego powietrza.

Wyniki zestawia się z dokumentacją projektową lub obliczonymi wymaganiami normowymi dla danego budynku i rodzaju pomieszczeń.

Jak zmierzyć wydatek powietrza w kanałach wentylacyjnych?

Wydatek powietrza to objętość powietrza przepływająca przez przekrój kanału w jednostce czasu, podawana w m³/h lub l/s. Sposób pomiaru zależy od konstrukcji instalacji.

Pomiar na kratkach wentylacyjnych

Najprostszą metodą jest użycie balometru (kaptura pomiarowego). Technicy zakładają go na kratkę nawiewną lub wywiewną i w ciągu kilkudziesięciu sekund odczytują przepływ. To metoda dokładna, szybka i nieinwazyjna, nie wymaga ingerencji w instalację.

Pomiar w kanałach

Gdy balometr nie jest możliwy do użycia, np. przy kanałach okrągłych bez kratki, technicy wykonują sondowanie kanału. Wkładają sondę anemometryczną przez otwór kontrolny i mierzą prędkość przepływu w kilku punktach przekroju. Na tej podstawie oblicza się średnią prędkość i mnoży przez pole przekroju kanału, otrzymując wydatek.

Co wpływa na dokładność pomiaru?

• Pracujące urządzenia w budynku (kuchnia, łazienka) powinny być w normalnym trybie pracy podczas pomiaru.
• Pomiar powinien być wykonywany przy zamkniętych oknach i drzwiach, by odwzorować rzeczywiste warunki eksploatacji.
• Temperaturę zewnętrzną i wewnętrzną warto odnotować, bo gęstość powietrza zmienia się z temperaturą i wpływa na wyniki.

Na czym polega sprawdzanie wentylacji w bloku?

W budynkach wielorodzinnych wentylacja działa na zasadzie grawitacji. Ciepłe, zużyte powietrze unosi się ku górze i odprowadzane jest przez pionowe kanały w szybie wentylacyjnym. W każdym lokalu jest kratka wywiewna, najczęściej w łazience lub kuchni.

Sprawdzenie polega na:

1. Teście kartką papieru lub kuchnią dymną: podstawowa weryfikacja, czy w kratce jest w ogóle ciąg. Kartka powinna być przyciągana do kratki; dym powinien być wciągany do środka.
2. Pomiarze ciągu anemometrem: dokładne zmierzenie prędkości przepływu przez kratkę.
3. Ocenie stanu kanału: zablokowane kanały, np. gruzem po remoncie lub gniazdem ptaków, całkowicie uniemożliwiają wentylację.

Wentylacja grawitacyjna pracuje tym lepiej, im większa jest różnica temperatury między wnętrzem a otoczeniem. Latem, gdy temperatury się wyrównują, ciąg naturalnie spada. Jeśli jednak zimą w bloku jest duszno lub pojawia się wilgoć na oknach, to sygnał, że coś w instalacji nie działa poprawnie.

Typowe przyczyny problemów z wentylacją w bloku:

• zapchana kratka wentylacyjna (pył, tłuszcz, farba po remoncie),
• zablokowany kanał zbiorczy w szybie,
• montaż szczelnych okien bez nawiewników, przez co powietrze nie ma skąd napływać,
• wentylator wywiewny u sąsiada z wyższego piętra, który zawraca powietrze z niższych kondygnacji.

Jaki powinien być przepływ powietrza w wentylacji?

Minimalne wymagania dotyczące przepływu powietrza w budynkach mieszkalnych określa polska norma PN-83/B-03430 z późniejszymi zmianami. Wartości normatywne dla typowego domu lub mieszkania:

Pomieszczenie	Minimalny wywiew [m³/h]
Kuchnia z oknem (kuchenka gazowa)	70
Kuchnia z oknem (kuchenka elektryczna)	30
Łazienka z WC	50
Oddzielne WC	30
Pomieszczenie bezokienne	15

Dla systemów mechanicznych, takich jak rekuperacja czy centrale wentylacyjne, projektanci obliczają przepływy indywidualnie. Zazwyczaj przyjmuje się 0,5-krotną wymianę powietrza na godzinę w całej kubaturze budynku lub 20–30 m³/h na osobę przebywającą w pomieszczeniu. Dla domu o powierzchni 150 m² i wysokości 2,5 m (kubatura 375 m³) minimalna wymiana wynosi ok. 188 m³/h. Jeśli centrala wentylacyjna pracuje poniżej tej wartości, dom jest niedostatecznie wentylowany.

Przy rekuperacji warto regularnie sprawdzać nie tylko przepływ, ale też sprawność odzysku ciepła. Nowy rekuperator powinien oddawać do 90% ciepła ze zużytego powietrza. Po kilku latach bez serwisu sprawność potrafi spaść nawet o kilkanaście procent.

Kiedy zlecić pomiary wentylacji i klimatyzacji?

Pomiary warto wykonać w kilku konkretnych sytuacjach:

• Odbiór nowej instalacji: przed zamieszkaniem warto zweryfikować, że wykonawca dotrzymał wartości projektowych.
• Problemy z jakością powietrza: duszność, kondensacja wilgoci na oknach, nieprzyjemne zapachy lub częstsze infekcje dróg oddechowych u domowników.
• Wyższe rachunki za ogrzewanie: nieszczelna lub rozregulowana wentylacja potrafi znacząco zwiększyć straty ciepła.
• Po modernizacji budynku: wymiana okien na szczelne, docieplenie ścian czy zmiana układu pomieszczeń zmieniają warunki pracy instalacji.
• Regularny przegląd: systemy mechaniczne i rekuperatory powinny być sprawdzane co 1–2 lata.

Pomiary wentylacji i klimatyzacji: jak może pomóc InstalTechnik?

InstalTechnik z Oleśnicy zajmuje się kompleksowymi instalacjami wentylacyjnymi, rekuperacyjnymi i klimatyzacyjnymi na terenie Wrocławia i okolic, w promieniu 60 km. Projektujemy i montujemy systemy oparte na sprawdzonych markach: Zehnder, Aeris, Nibe i innych producentach stosowanych w budownictwie energooszczędnym.

Jeśli planujesz budowę domu z rekuperacją lub chcesz sprawdzić, czy obecna instalacja działa tak jak powinna, możemy pomóc na etapie projektu, przy uruchomieniu i odbiorze systemu. Działamy na terenie Wrocławia, Oleśnicy i całego Dolnego Śląska. Zapytanie ofertowe możesz złożyć bezpośrednio na stronie lub zadzwonić.