Klimatyzacja bez jednostki zewnętrznej – co to właściwie oznacza?

Klasyczny klimatyzator typu split składa się z dwóch podstawowych elementów: jednostki wewnętrznej zamontowanej w pomieszczeniu oraz agregatu znajdującego się na zewnątrz budynku. Klimatyzacja bez jednostki zewnętrznej działa inaczej. Wszystkie najważniejsze elementy układu chłodniczego znajdują się w jednym urządzeniu montowanym wewnątrz pomieszczenia. Takie rozwiązanie określane jest najczęściej jako klimatyzator monoblok. Nie oznacza to jednak, że urządzenie może pracować bez jakiegokolwiek połączenia z otoczeniem. Aby skutecznie obniżać temperaturę we wnętrzu, musi mieć możliwość pobierania i oddawania powietrza na zewnątrz. W przypadku stacjonarnych klimatyzatorów bez agregatu zewnętrznego wykonuje się zazwyczaj dwa otwory w ścianie zewnętrznej. Są one zakończone kratkami widocznymi na elewacji, a znajdujące się wewnątrz urządzenia wentylatory wykorzystują je do wymiany powietrza potrzebnej do pracy układu. Z zewnątrz nie widzimy więc dużego agregatu, lecz jedynie stosunkowo dyskretne otwory wentylacyjne. Sam proces chłodzenia wykorzystuje natomiast ten sam podstawowy mechanizm, który znamy z innych urządzeń chłodniczych. Czynnik chłodniczy krąży w zamkniętym obiegu, zmieniając swoje parametry i umożliwiając odbieranie energii cieplnej z pomieszczenia. Ciepło musi następnie zostać przekazane poza budynek. W tradycyjnym systemie split odpowiada za to jednostka zewnętrzna. W urządzeniu typu monoblok wszystkie elementy potrzebne do przeprowadzenia tego procesu zostały zamknięte we wspólnej obudowie, a ciepło odprowadzane jest przez przygotowane kanały. Klimatyzacja bez jednostki zewnętrznej może być więc interesującą alternatywą w miejscach, w których zamontowanie klasycznego agregatu jest niemożliwe albo bardzo utrudnione. Nie należy jednak traktować jej jako rozwiązania identycznego z systemem split, tylko pozbawionego jednego elementu. Konstrukcja urządzenia wpływa między innymi na sposób montażu, poziom hałasu, możliwości rozmieszczenia oraz wydajność. Dobierając sposób chłodzenia domu lub mieszkania, zawsze analizujemy więc warunki techniczne budynku i oczekiwania użytkowników. Jeżeli istnieje możliwość wykonania klasycznej instalacji, warto porównać oba warianty. Jeżeli natomiast montaż agregatu zewnętrznego jest problemem, klimatyzator monoblok może pozwolić uzyskać skuteczne chłodzenie bez instalowania dużego urządzenia na elewacji, balkonie czy dachu.

Jak działa klimatyzator bez agregatu zewnętrznego?

Aby zrozumieć działanie klimatyzatora bez jednostki zewnętrznej, warto najpierw wyjaśnić, że klimatyzacja nie wytwarza po prostu zimnego powietrza. Jej zadaniem jest odbieranie energii cieplnej z pomieszczenia i przekazywanie jej poza budynek. W urządzeniu monoblokowym cały układ chłodniczy znajduje się wewnątrz jednej obudowy. Powietrze z pomieszczenia przepływa przez wymiennik, gdzie oddaje część energii cieplnej. Następnie schłodzone zostaje ponownie skierowane do wnętrza. Odebrane ciepło musi natomiast zostać usunięte na zewnątrz i właśnie do tego służą otwory wykonane w ścianie. Jeden kanał może odpowiadać za pobieranie powietrza zewnętrznego potrzebnego do pracy układu, a drugi za odprowadzanie ogrzanego powietrza. Konkretna konstrukcja zależy od modelu urządzenia. Z punktu widzenia użytkownika największa różnica jest widoczna na zewnątrz budynku. Zamiast agregatu zawierającego między innymi sprężarkę i wentylator widzimy jedynie kratki lub maskownice otworów. Ma to znaczenie wszędzie tam, gdzie chcemy ograniczyć ingerencję wizualną w elewację. Trzeba jednak pamiętać, że brak jednostki zewnętrznej nie oznacza całkowitego braku prac budowlanych. Konieczne jest wykonanie otworów o odpowiedniej średnicy w ścianie zewnętrznej. Trzeba również zapewnić możliwość odprowadzania kondensatu zgodnie z wymaganiami konkretnego urządzenia oraz doprowadzić odpowiednie zasilanie. Lokalizacja klimatyzatora nie jest więc zupełnie dowolna. Urządzenie powinno znajdować się przy ścianie zewnętrznej, przez którą można bezpiecznie wykonać kanały. Trzeba przy tym uwzględnić konstrukcję przegrody, przebieg innych instalacji oraz wygląd elewacji. Różnicę w stosunku do systemu split możemy zauważyć także pod względem akustycznym. W tradycyjnym klimatyzatorze część elementów generujących hałas znajduje się poza pomieszczeniem. W monobloku cały układ znajduje się wewnątrz, dlatego poziom dźwięku może być bardziej odczuwalny. Ma to szczególne znaczenie przy wyborze klimatyzacji do sypialni lub gabinetu wymagającego ciszy. Parametry akustyczne konkretnego modelu warto więc sprawdzić jeszcze przed zakupem. Niektóre klimatyzatory bez jednostki zewnętrznej posiadają również funkcję grzania. Mogą wtedy pracować podobnie jak pompa ciepła powietrze–powietrze i poza sezonem letnim służyć do dogrzewania wnętrza. Przy wyborze takiego urządzenia analizujemy jednak osobno jego wydajność chłodniczą i grzewczą, ponieważ parametry pracy mogą różnić się w zależności od temperatury panującej na zewnątrz.

Kiedy warto wybrać klimatyzację bez jednostki zewnętrznej?

Najważniejszym argumentem przemawiającym za klimatyzacją bez agregatu zewnętrznego są ograniczenia dotyczące możliwości montażu tradycyjnego systemu split. Problem może wystąpić przede wszystkim w mieszkaniach znajdujących się w budynkach wielorodzinnych, gdzie elewacja stanowi część wspólną nieruchomości. Montaż jednostki zewnętrznej może wymagać uzgodnienia z administracją, wspólnotą lub spółdzielnią, zależnie od sytuacji prawnej i zasad obowiązujących w konkretnym budynku. Jeszcze większe ograniczenia mogą pojawić się w obiektach objętych ochroną konserwatorską lub posiadających elewację, której wyglądu nie można swobodnie zmieniać. W takich przypadkach brak dużego agregatu na zewnątrz może być istotną zaletą. Trzeba jednak pamiętać, że klimatyzator monoblok również wymaga wykonania otworów i zamontowania kratek w ścianie, dlatego przed rozpoczęciem prac należy sprawdzić, czy taka ingerencja jest dopuszczalna. Drugą sytuacją są budynki, w których znalezienie właściwego miejsca dla jednostki zewnętrznej jest technicznie trudne. Mieszkanie może nie mieć balkonu, elewacja może być trudno dostępna albo odległość od możliwego miejsca montażu agregatu wymagałaby wykonania skomplikowanej instalacji. Klimatyzator bez jednostki zewnętrznej pozwala wtedy ograniczyć cały system do jednego pomieszczenia i ściany zewnętrznej. Rozwiązanie może sprawdzić się także w niewielkich lokalach, gabinetach czy pomieszczeniach użytkowanych okresowo, w których nie potrzebujemy rozbudowanego systemu chłodzenia. Z drugiej strony, jeżeli planujemy klimatyzować cały dom lub kilka pomieszczeń, klasyczne systemy split i multi-split zazwyczaj dają znacznie większe możliwości projektowe. Możemy dobrać osobne jednostki do poszczególnych wnętrz, sterować temperaturą w różnych strefach i umieścić elementy generujące większy hałas poza budynkiem. Dlatego nie traktujemy klimatyzacji monoblokowej jako rozwiązania automatycznie lepszego lub gorszego. Jest to po prostu inny rodzaj instalacji, który ma swoje konkretne zastosowanie. Przy doborze systemu sprawdzamy przede wszystkim, jakie możliwości daje budynek. Analizujemy liczbę pomieszczeń, ich powierzchnię, ekspozycję na słońce, dostęp do ścian zewnętrznych oraz oczekiwany sposób użytkowania. Jeżeli możliwe jest wykonanie tradycyjnej instalacji, porównujemy jej zalety z rozwiązaniem bez agregatu. Jeśli jednostki zewnętrznej nie można zamontować, szukamy alternatywnego sposobu zapewnienia komfortu termicznego. Ważne jest bowiem nie samo zastosowanie określonego typu urządzenia, lecz uzyskanie odpowiedniej temperatury przy rozsądnym zużyciu energii i możliwie wygodnej eksploatacji.

Klimatyzator bez jednostki zewnętrznej czy tradycyjny split?

Wybór pomiędzy klimatyzatorem monoblokowym a klasycznym systemem split powinien wynikać przede wszystkim z warunków technicznych. Jeżeli nie występują ograniczenia dotyczące montażu agregatu zewnętrznego, system split jest rozwiązaniem, które warto poważnie rozważyć. Rozdzielenie instalacji na dwie jednostki pozwala przenieść sprężarkę oraz część pozostałych elementów poza pomieszczenie. Dzięki temu wewnątrz może być ciszej, co ma duże znaczenie zwłaszcza w sypialniach, pokojach dziecięcych czy domowych gabinetach. Systemy split oferują również bardzo szeroki wybór urządzeń pod względem mocy, funkcji, wyglądu i sposobu sterowania. Jeżeli chcemy klimatyzować kilka pomieszczeń, możemy wykonać kilka układów split albo zastosować multi-split z jednym agregatem obsługującym kilka jednostek wewnętrznych. Klimatyzacja bez jednostki zewnętrznej ma natomiast przewagę tam, gdzie właśnie agregat stanowi największą przeszkodę. Nie potrzebujemy miejsca na balkonie czy elewacji, a na zewnątrz pozostają jedynie zakończenia kanałów. Nie oznacza to jednak montażu bez ingerencji w budynek. W ścianie trzeba wykonać otwory, dlatego przed wyborem urządzenia sprawdzamy, czy konstrukcja przegrody umożliwia ich prawidłowe przygotowanie. Warto również porównać poziom hałasu, efektywność energetyczną i moc poszczególnych urządzeń. Jeżeli klimatyzacja ma pracować przez wiele godzin dziennie, różnice w tych parametrach mogą mieć większe znaczenie niż sam sposób montażu. Przy projektowaniu systemów chłodzenia patrzymy również na pozostałe instalacje w budynku. Zajmujemy się rekuperacją, pompami ciepła, gruntowymi wymiennikami ciepła oraz chłodzeniem pasywnym, dlatego w przypadku domu jednorodzinnego możemy rozważyć także inne sposoby ograniczenia temperatury latem. Rekuperacja nie zastępuje klimatyzatora, ale odpowiada za kontrolowaną wymianę powietrza i może być elementem kompleksowego systemu. W budynkach wyposażonych w odpowiednią instalację możliwe jest również wykorzystanie chłodzenia pasywnego czy urządzeń współpracujących z instalacją wentylacyjną. Wybór nie zawsze musi więc sprowadzać się do pytania „monoblok czy split?”. Najpierw określamy, jakiego efektu oczekujemy, które pomieszczenia wymagają chłodzenia oraz jakie możliwości daje budynek. Dopiero wtedy dobieramy technologię. Klimatyzację bez jednostki zewnętrznej warto rozważyć przede wszystkim tam, gdzie montaż agregatu jest niemożliwy, problematyczny albo niepożądany ze względów estetycznych. Jeżeli takich ograniczeń nie ma, porównanie z klasycznym systemem split pozwala wybrać rozwiązanie najlepiej dopasowane pod względem komfortu, głośności, kosztów eksploatacji oraz możliwości późniejszej rozbudowy.